‘Twitteren’ (letterlijke vertaling: kwetteren) werd onlangs uitgeroepen tot ‘het woord van 2009’. En dus zijn de initiatiefnemers Filip van Dijk en de huisartsen Bart Brandenburg en Erik Jansen helemaal bij de tijd met hun twitterspreekuur, dat in oktober z’n geboorte beleefde. Met ongeveer zeven vragen per dag lijkt deze eigentijdse vorm van e-health in een behoefte te voorzien. ‘Dit is gewoon een moderne manier van dokteren, maar het kan zomaar uitgroeien tot marketing-instrument voor zorgverleners.’

door Leo van Marrewijk; Overgenomen uit Vraag in Beeld; nr. 6; december 2009

Klik op het logo om naar het @tweetspreekuur te gaan

@TefkevD paracetamol kan geen kwaad bij griep (als je niet teveel geeft). De koorts gaat omlaag, hierdoor voel je je beter.

@tweetspreekuur Bedankt. Hij ligt nu te slapen. Maar als-ie (hopelijk morgenochtend) wakker is, verzacht ik zijn leed met een paracetamol.

Bovenstaande is zomaar een ‘conversatie’ die via www.twitter.com/tweetspreekuur te volgen is. Iedere willekeurige twitteraar, ook als hij geen patiënt is van de betrokken huisartsen, kan zijn vraag stellen. De huisartsen Bart Brandenburg en Erik Jansen reageren binnen een dag. Soms met een dringend advies (‘ga morgen even bij je eigen huisarts langs’), soms met een geruststelling en soms met een link naar een nuttige website en soms om broodje-aap-verhalen te ontkrachten.

Oerwoud

Met name dat laatste was een persoonlijke drijfveer voor Erik Jansen, die met het initiatief begon uit idealisme. ‘Maar liefst 84 procent van de mensen die naar een dokter gaat, zoekt eerst op Google naar medische informatie. Maar daar kom je van alles tegen: gesponsorde informatie, regelrechte onzin, vreselijke fora waar alleen maar wordt gefoeterd én betrouwbare informatie. Internet is een enorm oerwoud. Als ik richting kan geven in het oerwoud en patiënten alvast doorverwijs naar de juiste informatie, is er al veel gewonnen. En zeggen dat het helemaal niet gek is om met zo’n kwaal naar je huisarts te gaan, is ook een advies.’

Volgens Jansen, momenteel waarnemend freelance huisarts, is het initiatief beslist niet gemaakt om een sluitende diagnose te stellen. ‘Daar is twitter helemaal niet voor bedoeld. Mijn schrikbeeld is dat patiënten op je spreekuur komen met een compleet telefoonboek aan prints met onbetrouwbare informatie. Maar stel dat een internetzoeker de juiste informatie heeft gelezen voor hij op het spreekuur komt, dan is dat juist een zegen voor de arts.’

Gratis

Jansen, die zelf geen twitterfanaat is (‘ik ben dit jaar pas begonnen toen ik na de verkiezingen in Iran in de gaten kreeg welke kracht het medium had’), hield op zijn eerste twitterspreekuurdag rekening met drie scenario’s. ‘De eerste mogelijkheid was dat het zou doodbloeden, dat er geen vragen zouden komen. De tweede optie maken we nu mee: met het beantwoorden van zo’n zeven vragen per dag is het prima te doen naast ons normale werk. En ja, het is gratis en dat moet het ook blijven. Twitter is immers ook een gratis dienst.’ Het derde scenario, ‘bezwijken onder het grote aantal vragen’, is onwaarschijnlijk, vooral omdat zich al hulptroepen hebben aangediend. Zo is er een sportarts die zich bij de huisartsen heeft gemeld om mee te doen, en ook uit andere medische hoeken is al belangstelling getoond om mee te werken. Erik Jansen: ‘Zo zie ik het ook voor me: het kan uitgroeien tot een community, die gedragen wordt door specialisten van verschillende disciplines. Nu doen we het er gewoon bij, maar het moet geen belasting worden.’

Scepsis

Hoewel de twitteraars uiteraard positief zijn (‘bij mijn huisarts kan ik pas over twee dagen terecht’) over het nieuwe initiatief, is er ook scepsis. Zo betwijfelt de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) of het wel een goed idee is, zo’n twitterspreekuur. ‘Wij zijn niet tegen het geven van advies via twitter, maar de grens tussen advies en diagnose is heel dun,’ vindt LHV-woordvoerder Fulco Seegers. Ook zijn er vragen over de veiligheid van twitter, want wie zegt dat er niet stiekem kwaadwillenden meegluren met allerlei persoonlijke vragen en kwalen?

Dat laatste is ook een bron van zorg voor Jansen. ‘Stel dat zich steeds meer specialisten aanmelden om te helpen, hoe weet je als patiënt straks nog dat je echt antwoord krijgt van een gediplomeerde arts? Dat moeten we goed regelen.’ Met het zuinige oordeel van de LHV kan hij overigens niet zoveel. ‘Het is vrij conservatief gedacht. Wij willen ook geen diagnose stellen, maar meer richting geven.’

Lage drempel

Interessant is de rode draad in de vragen van de twitteraars. Naast uiteraard de informatiehonger over de Mexicaanse griep valt het de huisartsen op dat er relatief veel vragen van mannen komen over geslachtsdelen. ‘Het lijkt erop dat veel mannen een fysiek bezoek aan de huisarts een te hoge drempel vinden. Via twitter durven ze dus wel wat ze blijkbaar bij hun eigen huisarts niet durven. Het zal met de anonimiteit en laagdrempeligheid te maken hebben. Ik denk trouwens dat de SOA-stichting dergelijke signalen ter harte zou moeten nemen.’

Jansen vindt twitter sowieso een interessant medium, dat wel eens zou kunnen uitgroeien tot een marketinginstrument voor zorgaanbieders. ‘In de Verenigde Staten zijn ze al veel verder met sociale media, er schijnt zelfs een arts te zijn die geen patiënt meer ziet. Maar stel dat een twitteraar hier een berichtje plaatst met de strekking dat hij niet goed is behandeld in een ziekenhuis, en er volgen talloze berichten met dezelfde boodschap, dan moet je daar wel iets mee als ziekenhuis.’

PS: Uit het leven van de verslaggever gegrepen: om 00.05 uur een vraag getwitterd over allergie van mijn dochtertje in verband met aanstaande griepprik. Eerder op de dag zeggen GGD, huisarts en RIVM telefonisch het antwoord niet te hebben. Ze verwijzen telkens naar elkaar door. Via tweetspreekuur volgt het (geruststellende) antwoord binnen tien minuten…

I am in control

EX-patient 2.0, zoals hij zichzelf inmiddels noemt, Maarten Lens-FitzGerald werd op 4 juni 2008 geconfronteerd met de diagnose kanker. Meteen besloot hij om een weblog over zijn ervaringen bij te gaan houden. Daar deelde hij zijn medisch dossier, video’s van gesprekken met artsen, bezoeken van vrienden en zijn gevoelens.

Twee Amerikanen met dezelfde vorm van kanker als hij reageerden op zijn (Engelstalige) posts. “De ene was al klaar met de behandeling, de ander zat net een week achter mij. We konden elkaar helpen door ervaringen uit te wisselen.”

Open, eerlijk en een indrukwekkend voorbeeld van iemand die de controle in de zorg in eigen hand houdt.

Uit een artikel over Health 2.0 in Emerce (door Mischa de Bruijn):

De doorsnee patiënt zou wellicht niet op de gedachte komen om zijn PET-scan op internet te zetten, voor Lens-FitzGerald, een 37-jarige nieuwe-mediaprofessional (hij is mede-oprichter van SPRXmobile), is het een logische stap. “Vrienden, familie, mijn huisarts kunnen meekijken. Zo is er extra controle, en ze kunnen met vragen komen voor de specialist die ik zelf nog niet had bedacht.”

Het liefst zou Lens-FitzGerald zijn hele dossier van de afdeling oncologie online zetten, maar dat wordt lastig. “Het is handgeschreven”, zegt hij met een lachje.

In onderstaande video doet Maarten zijn verhaal:

Ook de bijbehorende presentatie is te bekijken

Deze notitie start met de vraag “Wat is eHealth?” en met het schetsen van enkele achtergronden en trends die op dit moment gezien worden op ehealth gebied. Vervolgens gaan we in op het waarom van ehealth en op de behoeften van patiënten. Op basis daarvan worden criteria geformuleerd waaraan ehealth toepassingen vanuit patientperspectief moeten voldoen. De notitie besluit met de rol die de NPCF wil spelen om ehealth te bevorderen en welke instrumenten zij daarvoor onmisbaar vindt.

Download de visie